YAYIN İLKELERİ VE ETİK BEYANI
Anatolia in Fragments / Anadolu Fragmanları, yayın süreçlerinde akademik dürüstlük, tarafsız değerlendirme, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerine sıkı sıkıya bağlıdır. Yayınımız; editör, hakem ve yazar sorumluluklarını ulusal mevzuat ile Committee on Publication Ethics (COPE), Directory of Open Access Journals (DOAJ), Open Access Scholarly Publishing Association (OASPA) ve World Association of Medical Editors (WAME) tarafından ortaklaşa yayımlanan “Principles of Transparency and Best Practice in Scholarly Publishing” belgesindeki evrensel ilkeler doğrultusunda tanımlar ve tüm paydaşlardan bu standartlara uygun davranmalarını bekler.
1. Editoryal Sorumluluk ve Bağımsızlık
Editoryal Bağımsızlık ve Karar Yetkisi: Yayınlanacak makalelere ilişkin nihai karar, tamamen editörlerin bağımsız inisiyatifindedir. Hakem raporları bu kararın en önemli dayanağıdır; ancak editörler, yayın kapsamına uymayan, niteliksiz veya intihal barındıran metinleri hakem sürecine sokmadan “Editoryal Red” verme hakkına sahiptir.
Tarafsızlık ve Liyakat: Editoryal kararlar; yazarın kurumu, unvanı, cinsiyeti, milliyeti, siyasi görüşü, etnik kimliği veya dini inancı gibi kişisel özelliklerinden bağımsız olarak, yalnızca akademik liyakat temelinde verilir. Danışma ve Yayın Kurulu bilimsel kaliteyi destekleyen kurumsal bir çerçeve sağlar; ancak bireysel kabul/ret kararları bu editoryal bağımsızlık çerçevesinde yürütülür.
Çıkar Çatışması Yönetimi: Editörler, çıkar çatışması doğurabilecek durumlarda ilgili dosyanın karar sürecinden çekilir ve değerlendirme sürecinin tarafsızlığını koruyacak düzenlemeleri yapar.
2. Hakemlerin Etik Sorumlulukları
Gizlilik ve Nesnellik: Yayın, bağımsız ve tarafsız çift kör hakemlik (double-blind peer review) uygulamasını esas alır. Hakemler değerlendirmelerini akademik nezaket, nesnellik ve gizlilik ilkeleri içinde yürütür; elde edilen hiçbir bilgi değerlendirme tamamlanmadan üçüncü kişilerle paylaşılamaz.
İhlal Bildirimi: Hakemler, değerlendirdikleri çalışmada ciddi benzerlik, etik sorun, veri tutarsızlığı ya da çıkar çatışması şüphesi gördüklerinde bunu editörlere derhal bildirir.
3. Yazarların Etik Sorumlulukları
Özgünlük ve İhlaller: Yazarlar, metinlerinin özgün olduğunu ve başka bir yerde eşzamanlı değerlendirmede bulunmadığını kabul eder. İntihal, veri uydurma, çarpıtma, dilimleme (salami slicing), haksız yazarlık ve kaynak göstermede ihmal gibi etik ihlaller kesinlikle kabul edilemez.
Yazarlık Katkısı: Çalışmaya bilimsel ve yazınsal düzeyde anlamlı katkı sunan kişiler yazar olarak belirtilmeli; katkısı bu düzeyde olmayan kişiler ise teşekkür ya da açıklama kısmında anılmalıdır.
Yapay Zeka (YZ) Araçlarının Sınırlandırılmış Kullanımı: Yazarlar; veri analizi, dil düzeltmesi veya kaynak taraması süreçlerinde Yapay Zeka (AI) tabanlı büyük dil modelleri (ChatGPT, Gemini, DeepSeek vb.) kullanmışlarsa, bu durumu ve kullanım amacını makalenin “Yöntem” veya “Teşekkür/Açıklama” kısmında şeffaf bir biçimde beyan etmelidir. Üretken yapay zeka araçları hiçbir koşulda “Yazar” statüsünde kabul edilemez ve metinde yer alan tüm içeriklerin bilimsel/etik sorumluluğu tamamen insan yazarlara aittir. Anatolia in Fragmenst- Anadolu Fragmanları ayrıca COPE Yazarlık katkısı ve YZ kullanım kısıtlamalarını benimser. COPE position – Authorship and AI.
4. Etik Kurul Onayı, İzinler ve Kişisel Haklar
İnsan katılımcılarla, kişisel verilerle, görüşmelerle, anketlerle, sözlü tarih çalışmalarıyla, özel arşivlerle ya da etik kurul izni gerektiren araştırmalarla ilişkili çalışmalarda, gerekli etik kurul onayı ve yasal izinlerin araştırma başlamadan önce alınmış olması yazarın sorumluluğundadır.
Bu tür çalışmalarda açık rıza, izin ve anonimleştirme koşullarının sağlandığı makale metninde açıkça belirtilmelidir.
5. Benzerlik Denetimi
Yayıma gönderilen tüm çalışmalar, editoryal ön inceleme ve bağımsız hakem süreçlerinden önce intihal tarama yazılımları ile denetimden geçirilir. Benzerlik oranının (kaynakça hariç) %15’i aşmaması beklenir.
Benzerlik oranı tek başına nihai karar ölçütü olarak görülmez; metnin niteliği, atıf düzeni ve olası etik ihlalin mahiyeti editoryal değerlendirmede birlikte dikkate alınır.
6. Düzeltme, Geri Çekme ve Şikâyet Süreci
Kayıt Bütünlüğü: Yayımlandıktan sonra ortaya çıkabilecek maddi hata, etik ihlal veya bilimsel güvenilirliği etkileyen durumlarda editörler; akademik kaydın bütünlüğünü korumak amacıyla şeffaf biçimde düzeltme (erratum), açıklama veya geri çekme (retraction) işlemlerini yürütür.
Şikâyet ve İtiraz: Yazarlar, hakemler veya üçüncü kişiler; değerlendirme süreci, etik ihlal iddiası, çıkar çatışması veya yayımlanmış içerik hakkında gerekçeli başvuruda bulunabilir. Başvurular makul süre içinde incelenir ve alınan kararlar ilgili taraflara bildirilir.
7. Açık Erişim ve Telif Hakkı (Open Access)
Anatolia in Fragments / Anadolu Fragmanları, bilimin küresel ölçekte serbest dolaşımını destekleyen bir Açık Erişim yayınıdır. Yayımlanan içerikler, kaynak gösterilmek şartıyla ücretsiz olarak erişime açıktır (CC BY-NC 4.0).
